GeoDNS چیست و چه کاربردی دارد؟ (هدایت هوشمندانه کاربران با GeoDNS)

بعضی سرویس‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی، نیاز دارند کاربران یا کراولرهای موتور جست‌وجو را بر اساس موقعیت جغرافیایی‌شان، به نسخۀ محلی سایت، دیتاسنتر نزدیک یا محتوای خاص یک منطقه هدایت کنند.

💡 برای مثال ممکن است سایت شما در داخل ایران میزبانی شود و مخاطبان ایرانی هم داشته باشد؛ از طرفی کراولرهای گوگل یا ابزارهای سئو، از خارج ایران باید به سایت‌تان دسترسی داشته باشند. در چنین شرایطی، ممکن است نیاز داشته باشید که هر دو گروه را با سرورهای متفاوتی در داخل و خارج ایران میزبانی کنید.

این کار با فناوری GeoDNS ممکن است. در این مقاله توضیح می‌دهیم که GeoDNS چیست و چگونه کار می‌کند. همچنین، کاربرد آن را برای حفظ سئوی سایت در شرایط قطعی اینترنت بین‌الملل بیان می‌کنیم. با ما همراه باشید.

GeoDNS چیست؟

GeoDNS (مخفف Geographic DNS و به فارسی: سیستم نام دامنه جغرافیایی) روشی در مدیریت DNS است که بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربر، یک IP متفاوت به او برمی‌گرداند. یعنی وقتی کاربر دامنه‌ای را درخواست می‌کند، سرور DNS تشخیص می‌دهد کاربر از کدام کشور یا منطقه است و او را به نزدیک‌ترین یا مناسب‌ترین سرور هدایت می‌کند.

با مثال راحت‌تر متوجه می‌شوید.

فرض کنید سایت limoo.host چند سرور در چند منطقه جغرافیایی مختلف دارد. در صورت استفاده از GeoDNS، لوکیشن کاربران بررسی شده و IP از نردیک‌ترین سرور به آن‌ها بازگردانده می‌شود. مثلاً اگر کاربر در آلمان باشد، وصل می‌شود به سرور اروپا؛ اگر در ژاپن باشد، به سرور آسیا وصل می‌شود؛ یا اگر در ایران باشد، وصل می‌شود به سرور داخل ایران.

نحوۀ کار GeoDNS به زبان ساده

به‌طور خلاصه، هنگام استفاده از تکنولوژی GeoDNS این پنج مرحله اجرا می‌شوند: 👇

1) بررسی درخواست (Request): وقتی کاربر روی لینک کلیک می‌کند، سرور GeoDNS درخواستش را دریافت کرده و IP او را بررسی می‌کند.

2) بررسی جغرافیایی: سیستم GeoDNS با استفاده از دیتابیس بزرگی که در اختیار دارد، مکان تقریبی کاربر را مشخص می‌کند.

3) هدایت ترافیک: بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربر، سرور DNS آدرس IP نزدیک‌ترین یا مناسب‌ترین سرور را برمی‌گرداند. برای مثال، ممکن است کاربری در اروپا به یک سرور در لندن هدایت شود، در حالی که کاربری در ایران به یک سرور داخلی وضل می‌شود.

4) مدیریت ترافیک جهانی: این فناوری با توزیع هوشمندانۀ ترافیک، از ایجاد بار بیش‌ازحد روی یک دیتاسنتر جلوگیری می‌کند. اگر برنامه یا سرویس در یک منطقه خاص از کار بیفتد، GeoDNS می‌تواند ترافیک را به مناطق دیگر که همچنان فعال هستند هدایت کند و در نتیجه اثر قطعی یا اختلال سرویس را کاهش دهد.

5) شخصی‌سازی: در این مرحله این امکان فراهم می‌شود که پاسخ‌های DNS بر اساس مناطق جغرافیایی مختلف به‌صورت سفارشی تنظیم شوند؛ قابلیتی که برای هدف‌گیری محتوا (Content Targeting) بسیار کاربردی است.

در تصویر زیر می‌توانید فرآیند کار GeoDNS را ببینید.

مزایای GeoDNS چیست؟

در کل استفاده از فناوری GeoDNS به افزایش سرعت سایت، پایداری بیشتر و بهبود تجربه کاربری کمک می‌کند. اما اگر بخواهیم کمی وارد جزئیات شویم، چهار مزیت اصلی را نباید فراموش کنیم:

کاهش تأخیر (Latency)

با متصل کردن کاربران به نزدیک‌ترین سرور، زمان انتقال داده کاهش پیدا می‌کند و در نتیجه سرعت و عملکرد سایت‌تان بهتر می‌شود.

لود بالانسینگ جهانی

GeoDNS مانند یک مدیر ترافیک جهانی عمل می‌کند و بار ترافیک را میان چندین دیتاسنتر در نقاط مختلف جهان توزیع می‌کند. بنابراین منابع زیرساخت به‌صورت بهینه استفاده می‌شوند و عملکرد کلی سایت یا سرویس شما بهبود می‌یابد.

مزایای فناوری GeoDNS بسیار است که در ادامه مهم ترین فواید آن را ذکر می‌کنیم:

• سرعت بیشتر: وقتی کاربر به نزدیک ترین سرور متصل می‌شود، زمان بارگذاری سرویس یا سایت کاهش پیدا می‌کند.
• پایداری بهتر: اگر در یک سرور با موقعیت جغرافیایی خاص، دچار مشکل شوید (مثلا قطعی برق در دیتاسنتر یا هر اتفاق غیر قابل پیش بینی)، ترافیک بصورت خودکار به سرور دیگری منتقل خواهد شد.

مقیاس‌پذیری

در حین برگزاری کمپین یا بالا رفتن ناگهانی ترافیک، می‌توانید به راحتی، ترافیک را بین چند سرور تقسیم کنید تا هیچ سروری با قطعی مواجه نشود.

افزایش دسترس‌پذیری (حتی در زمان اختلال اینترنت)

اگر یک سرور یا دیتاسنتر دچار مشکل شود، GeoDNS می‌تواند به‌صورت خودکار کاربران را به سرورهای سالم در مناطق دیگر هدایت کند. در نتیجه، حتی در صورت بروز اختلال در یک منطقه، سرویس همچنان برای کاربران در دسترس خواهد بود.

در بخش بعدی این مورد را که برای صاحبان کسب‌وکار داخل ایران بسیار مهم است بیشتر توضیح می‌دهیم.

کاربرد GeoDNS در زمان اختلالات اینترنت

در شرایط اختلال اینترنت بین‌الملل، ممکن است دسترسی کاربران و حتی کراولرهای گوگل به سایت دچار مشکل شود؛ این موضوع می‌تواند سئوی سایت را به‌خطر بیندازد و روی رتبه سایت تأثیر بگذارد.

با استفاده از این فناوری می‌توانید سایت‌تان را برای کاربران داخل ایران که دسترسی به اینترنت بین‌الملل ندارند، از طریق سروهای داخلی در دسترس قرار دهید. از طرفی، کراولرها و بات‌های گوگل می‌توانند با مراجعه به سرورهای خارج از ایران سایت‌تان را کراول کنند.

⭐ برای اطلاعات بیشتر مقالۀ «راهکارهای لیموهاست در شرایط قطعی اینترنت» را مطالعه کنید.

تفاوت GeoDNS و Anycast چیست؟

هردوی این مفاهیم برای بهینه‌سازی هدایت ترافیک کاربران به سرورها استفاده می‌شوند، اما اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند؛ حتی گاها کاربران حرفه ای نیز این دو مورد را یکسان در نظر می‌گیرند که درست نیست. اما تفاوت آن‌ها چیست؟

• Anycast DNS: بر اساس مسیریابی شبکه تصمیم می‌گیرد ترافیک را به سمت کدام سرور ارسال کند. در Anycast چندین سرور در نقاط مختلف جهان یک IP یکسان دارند. مسیریابی اینترنت (BGP) تعیین می‌کند که درخواست کاربر به نزدیک‌ترین نود شبکه هدایت شود.
• GeoDNS: در GeoDNS سرور DNS با بررسی IP کاربر و موقعیت جغرافیایی او، آدرس IP مناسب‌ترین سرور را برمی‌گرداند. یعنی تصمیم‌گیری قبل از اتصال به سرور و در مرحله پاسخ DNS انجام می‌شود.

GeoDNS حتی برای زمانی که نیاز دارید محتوای خاصی را در هر منطقه نمایش دهید کاربرد دارد. مثلاً ممکن است قوانین یک کشور با کشور دیگر متفاوت باشد و شما پلن‌های متفاوتی در سایت‌تان داشته باشید؛ با تکنولوژی GeoDNS می‌توانید در هر کشور، پلن مخصوصی را با مشخصات خودش بارگذاری کنید.

در جدول زیر می‌توانید مقایسه جزئی‌تری را بخوانید:

تفاوت GeoDNS با CDN چیست؟

GeoDNS و CDN هر دو برای بهبود سرعت و عملکرد سرویس‌های اینترنتی استفاده می‌شوند، اما نقش و نحوه عملکرد آن‌ها متفاوت است.

• GeoDNS: در سطح DNS عمل می‌کند. وقتی کاربر دامنه‌ای را درخواست می‌کند، سرور DNS با توجه به موقعیت جغرافیایی کاربر، آدرس IP مناسب‌ترین سرور را برمی‌گرداند. بنابراین کاربر از ابتدا به بهترین دیتاسنتر هدایت می‌شود. هدف اصلی GeoDNS هدایت هوشمند ترافیک به بهترین سرور یا دیتاسنتر است.
• CDN (شبکه توزیع محتوا): مجموعه‌ای از سرورها در نقاط مختلف جهان است که نسخه کش‌شده محتوا (مثل تصاویر، فایل‌ها و صفحات استاتیک) را نگهداری می‌کند و آن‌ها را از نزدیک‌ترین سرور به کاربر تحویل می‌دهد. هدف اصلی CDN تحویل سریع‌تر محتوا از طریق کش کردن و توزیع آن در سرورهای متعدد است.

با یک نگاه به جدول زیر، می‌توانید خیلی راحت تفاوت‌های جزئی این دو تکنولوژی را دریابید:

✅ پیشنهاد می‌کنم با مراجعه به مقالۀ «CDN چیست؟» اطلاعات‌تان را تکمیل کنید و با کاربردها و مزایای CDN بیشتر آشنا شوید.

با سرویس‌دهنده‌های معروف GeoDNS آشنا شوید

بزرگترین ارائه‌دهندگان این سرویس در دنیا آمازون و گوگل هستند؛البته شرکت‌های خوشنام دیگری نیز این خدمات را ارائه می‌کنند که در این بخش آن‌ها را معرفی و مقایسه می‌کنیم.

1. Cloudflare

کلودفلر یکی از شناخته‌شده‌ترین ارائه‌دهندگان زیرساخت اینترنت است که علاوه بر CDN، سرویس DNS قدرتمندی نیز ارائه می‌دهد.

ویژگی‌ها:

• DNS بسیار سریع و مبتنی بر Anycast
• قابلیت Geo Steering برای هدایت کاربران بر اساس منطقه
• یکپارچه با CDN و سیستم‌های امنیتی

2. Amazon Web Services (Route 53)

سرویس DNS این پلتفرم یعنی Route 53 یکی از محبوب‌ترین ابزارها برای مدیریت ترافیک جهانی است.

ویژگی‌ها:

• مسیریابی بر اساس تأخیر یا Latency-based routing
• Health Check برای تشخیص سرورهای سالم
• مناسب برای زیرساخت‌های ابری و اپلیکیشن‌های مقیاس‌پذیر

3. Google Cloud (Cloud DNS)

این سرویس DNS در زیرساخت جهانی گوگل اجرا می‌شود.

ویژگی‌ها:

• DNS با تأخیر بسیار کم
• ادغام با Global Load Balancer
• مناسب برای پروژه‌هایی که روی Google Cloud اجرا می‌شوند

4. NS1

یک پلتفرم تخصصی در زمینه Traffic Management و DNS هوشمند است.

ویژگی‌ها:

• GeoDNS پیشرفته
• سیاست‌های پیچیده هدایت ترافیک
• مناسب برای شرکت‌های بزرگ و سرویس‌های SaaS

5. سرویس ایرانی ستون ✅

ستون یکی از زیرمجموعه‌های هولدینگ هزاردستان است. DNS ستون از تکنولوژی GeoLocation برخوردار است و می‌تواند مشکلات سایت‌های ایرانی را تا حد قابل‌قبولی رفع کند.

ویژگی‌ها:

• امکان توزیع بار (Load Balancing)
• امکان تعریف وزن برای توزیع بار بین چند IP
• حل برخی مشکلات ناشی از اختلال اینترنت در ایران

6. Akamai Technologies

یکی از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین شرکت‌های زیرساخت اینترنت و CDN در جهان است.

ویژگی‌ها:

• مدیریت ترافیک جهانی پیشرفته
• یکپارچه با CDN و امنیت شبکه
• استفاده گسترده در سرویس‌های بزرگ اینترنتی

نکات فنی مهم در پیاده‌سازی GeoDNS

برای اینکه GeoDNS را به‌درستی و با پرفورمنس عالی پیاده‌سازی کنید، لازم است چند نکته فنی مهم را در نظر بگیرید. رعایت این موارد باعث می‌شود کاربران به نزدیک‌ترین و سریع‌ترین سرور هدایت شوند و در عین حال پایداری و امنیت سرویس شما حفظ شود.

1. استفاده از EDNS0 Client Subnet (ECS)

در حالت عادی، سرور DNS معمولاً موقعیت جغرافیایی Resolver (مثل DNS سرور ISP یا DNS عمومی) را تشخیص می‌دهد، نه موقعیت واقعی کاربر. قابلیت EDNS0 Client Subnet این مشکل را تا حد زیادی حل می‌کند. با فعال بودن ECS، بخشی از آدرس IP کاربر به سرور DNS ارسال می‌شود و این امکان فراهم می‌شود که موقعیت جغرافیایی واقعی کاربر دقیق‌تر تشخیص داده شود.

این موضوع به‌ویژه زمانی مهم است که کاربر از DNSهای عمومی یا CDN استفاده می‌کند.

2. تنظیم صحیح TTL در رکوردهای DNS

TTL (مخفف Time To Live) مشخص می‌کند که پاسخ DNS چه مدت در کش DNS Resolverها باقی بماند.

• TTL کوتاه‌تر باعث می‌شود تغییرات سریع‌تر اعمال شوند و در صورت تغییر سرورها یا بروز مشکل بتوانید سریع‌تر مسیر ترافیک را تغییر دهید.
• TTL بلندتر تعداد Queryهای DNS را کاهش می‌دهد و فشار روی سرورهای DNS کمتر می‌شود.

در پیاده‌سازی GeoDNS معمولاً TTLهای کوتاهتر انتخاب می‌شوند تا در صورت نیاز، مسیر ترافیک کاربران را سریع‌تر به سرورهای دیگر هدایت شود.

3. توجه به امنیت زیرساخت DNS

DNS یکی از بخش‌های حیاتی زیرساخت اینترنت است و در صورت عدم ایمن‌سازی می‌تواند هدف حملاتی مانند DNS Spoofing یا Cache Poisoning قرار بگیرد. برای افزایش امنیت بهتر است از موارد زیر استفاده کنید:

• DNSSEC برای اعتبارسنجی پاسخ‌های DNS
• DNS over HTTPS (DoH) یا DNS over TLS (DoT) برای رمزنگاری ارتباط DNS

این کارها باعث می‌شوند پاسخ‌های DNS دستکاری نشوند و ارتباط کاربران با سرورهای واقعی برقرار بماند.

4. مانیتورینگ و پایش مداوم سرورها

GeoDNS زمانی مؤثر است که وضعیت سرورها دائماً بررسی شود. اگر یکی از سرورها دچار مشکل شود یا از دسترس خارج شود، سیستم باید قادر باشد که به‌سرعت ترافیک را به سرورهای سالم هدایت کند.

برای این کار معمولاً از Health Check و سیستم‌های مانیتورینگ استفاده می‌شود تا موارد زیر بررسی شوند:

• در دسترس بودن سرورها
• زمان پاسخ‌دهی (Latency)
• میزان بار روی سرورها

با مانیتورینگ مداوم می‌توانید قبل از اینکه کاربران متوجه مشکل شوند، آن را شناسایی و برطرف کنید.

جمع‌بندی

در مقالۀ امروز یاد گرفتیم که چطور با هدایت هوشمندانه کاربران می‌توانیم جلوی ضرر را بگیریم! فناوری GeoDNS -که هم‌اکنون همراه با سرویس‌های لیموهاست هم قابل عرضه است- برای این کار مناسب بوده و در شرایط اختلالات اینترنت می‌تواند سایت‌تان را نجات دهد.

پیاده‌سازی GeoDNS به شما امکان می‌دهد کاربران را بر اساس موقعیت جغرافیایی به نزدیک‌ترین و سریع‌ترین سرور هدایت کنید، تا تجربه کاربری بهتری ارائه شود و سرعت بارگذاری سایت افزایش یابد.

اگر سوالی در این باره دارید یا جایی برایتان مبهم مانده، در بخش نظرات مطرح کنید تا در اسرع وقت پاسخ‌تان را بدهیم.