چک‌لیست بقای سایت‌های فروشگاهی در زمان ملی شدن اینترنت

شوربختانه اغلب فروشگاه‌های اینترنتی (به‌ویژه فروشگاه‌های کوچک و نوپا) نفس‌های آخرشان را می‌کشند؛ بیش از ۸۰ روز قطعی اینترنت بین‌الملل در ایران (در زمان نگارش این مقاله) باعث شده بسیاری از آنلاین‌شاپ‌ها، عملاً بخش عمده مشتریان‌شان را از دست بدهند و با اختلالات جدی در دسترسی کاربران، کندی شدید سایت، از کار افتادن برخی سرویس‌ها و کاهش فروش دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

در شرایط فعلی که معلوم نیست این محرومیت و محدودیت دسترسی به «نت ملی» تا چه زمانی ادامه داشته باشد، داشتن یک پلن برای بقا ضروری است.

برای همین ما یک چک‌لیست کامل برای تاب‌آوری سایت‌های فروشگاهی در زمان ملی شدن اینترنت آماده کرده‌ایم. در این چک‌لیست اقدامات مختص این شرایط را توضیح داده‌ایم.

ملی شدن اینترنت چه تاثیری بر فروشگاه‌های اینترنتی دارد؟

وقتی اینترنت «ملی» می‌شود، سایت‌هایی که روی زیرساخت‌های خارجی میزبانی می‌شوند، عملاً غیرقابل دسترس هستند؛ چون با «اینترانت»، دسترسی کاربران فقط به سرویس‌ها و سایت‌های داخلی (یعنی آن‌هایی که روی زیرساخت‌ها و سرورهای ایرانی میزبانی می‌شوند) برقرار است.

البته گاهاً حتی می‌بینیم که سایت‌های داخلی هم با قطع شدن اینترنت بین‌الملل از دسترس کاربران خارج یا سرعت آن‌‌ها به‌شدت کند و ناپایدار می‌شوند. 

عدم دسترسی کاربران و مشتریان به سایت، فقط یک روی ماجرا است؛ روی دوم داستان عدم دسترسی ربات‌های گوگل به سایت شماست که شدیدترین ضربه‌ها را به سئو سایت‌تان وارد می‌کند. 

هاست فروشگاهی لیموهاست

بین فروشگاه اینترنتی خوب و عالی، فاصله به اندازۀ یک هاست باکیفیت است! با خرید هاست ووکامرس لیمو، عملکرد و سرعت لود فروشگاه‌تان را ۵ برابر کنید!

شروع قیمت از
440 هزار تومان

خرید هاست ووکامرس

۱) افت شدید ورودی گوگل و کاهش فروش ارگانیک

یکی از مهم‌ترین منابع فروش سایت‌های فروشگاهی، سرچ ارگانیک گوگل و کلمات کلیدی تراکنشی (Transactional Keywords) است. در زمان ملی شدن اینترنت دسترسی  Googlebot (که وظیفه کراول و ایندکس صفحات سایت شما را برعهده دارند) به سایت شما ناپایدار یا کاملاً قطع می‌شود (حتی اگر سرچ گوگل برای شما کار کند). چرا؟

چون ربات‌های گوگل از طریق دیتاسنترها و IPهای خارج از کشور به سایت‌ها دسترسی دارند و با مسدود شدن آی‌پی‌های خارجی (در زمان نت ملی) دیگر نمی‌توانند به سرورهای میزبان وب‌سایت شما متصل شوند. خب وقتی ربات‌های گوگل نتوانند صفحات سایت را کراول کنند، چند اتفاق مهم رخ می‌دهد:

• صفحه محصول جدید ایندکس نمی‌شوند،
• صفحات دسته‌بندی دیر به‌روزرسانی می‌شوند،
• تغییر قیمت و موجودی محصولات توسط گوگل دیده نمی‌شود،
• نرخ کراول کاهش پیدا می‌کند،
• بخشی از صفحات به‌مرور از نتایج گوگل افت می‌کنند یا به‌کلی حذف می‌شوند،

و در یک کلام، سئو سایت فروشگاهی و فروش‌تان نابود می‌شود!

در مقاله «قطعی اینترنت چه بلایی سر سئو می‌آورد؟ (+ راه‌های مقابله)» مفصل درباره این موضوع صحبت کرده‌ایم.

۲) اختلال در فرآیند خرید و افزایش نرخ رها کردن سبد خرید

حتی اگر کاربران به سایت‌تان دسترسی داشته باشند، ممکن است به خاطر اختلالاتی که در فرایند خرید پیش می‌آید، سبدشان را ناتمام رها کنند.

ببینید سایت‌های فروشگاهی، معمولاً از سرویس‌ها و افزونه‌های خارجی متعددی استفاده می‌کنند؛ مثل Google Fonts، ویجت‌های چت آنلاین و پشتیبانی، سرویس‌های امنیتی مثل reCAPTCHA، شبکه‌های توزیع محتوا (CDN) و غیره.

این سرویس‌ها در زمان محدود شدن اینترنت بین‌الملل، از دسترس خارج می‌شوند و ممکن است باعث شود بخش‌هایی از فرایند خرید مختل شود؛ مثلاً  بارگذاری صفحه کامل انجام نشود، سایت کند شود، دکمه‌های مهم مثل «افزودن به سبد خرید» و «پرداخت» از کار بیفتد.

چنین اختلال‌هایی تجربه کاربری را تضعیف می‌کنند و معمولاً باعث افزایش نرخ رها کردن سبد خرید و خروج زودهنگام کاربران از سایت می‌شوند؛ به‌ویژه در موبایل که تحمل کاربر برای سایت‌های کند یا ناپایدار بسیار کمتر است.

۳) آسیب به تبلیغات و کمپین‌های مارکتینگ

بسیاری از کمپین‌های تبلیغاتی در این شرایط عملاً بازدهی خود را از دست می‌دهند. چون:

صفحات لندینگ (Landing Pages) کند یا ناقص بارگذاری می‌شوند

فرض کنید کاربر روی یک تبلیغ کلیک می‌کند تا وارد صفحه معرفی یک محصول خاص (لندینگ پیج) شود. اما به دلیل مشکلات دسترسی به منابع خارجی (فونت‌ها، تصاویر، اسکریپت‌ها)، این صفحه به کندی بارگذاری می‌شود یا بخش‌هایی از آن نمایش داده نمی‌شود.

در نتیجه کاربر قبل از دیدن کامل صفحه، یا از آن خارج می‌شود (افزایش Bounce Rate) یا اصلاً مجاب به انجام اقدام مورد نظر (مثلاً خرید یا ثبت‌نام) نمی‌شود.

فرآیند خرید مختل می‌شود

حتی اگر کاربر بتواند صفحه لندینگ را ببیند و محصول را به سبد خرید اضافه کند، همانطور که گفتیم، مراحل بعدی خرید (مثل رفتن به صفحه سبد خرید، انتخاب روش ارسال، یا تکمیل اطلاعات پرداخت) ممکن است به دلیل همان اختلالات در سرویس‌های خارجی، با مشکل مواجه شوند.

داده‌های مهم آنالیتیکس (Analytics) ثبت نمی‌شوند

ابزارهای تحلیل وب (مثل Google Analytics) که برای سنجش عملکرد تبلیغات و رفتار کاربران ضروری هستند، معمولاً به سرورهای خارجی متصل‌اند. در زمان محدودیت اینترنت، این ابزارها یا کار نمی‌کنند یا داده‌های ناقصی را ثبت می‌کنند.

برای همین شما دیگر نمی‌توانید به درستی بسنجید که کدام تبلیغ موفق بوده، کدام کمپین بیشترین بازدهی را داشته، یا کاربران چگونه در سایت شما رفتار می‌کنند. اساساً، ابزارهای سنجش شما از کار می‌افتند.

پیامد کلی این وضعیت این است که:

شما بودجه زیادی را صرف اجرای کمپین‌های تبلیغاتی (مثلاً در گوگل ادز، اینستاگرام، یا سایت‌های تبلیغاتی) می‌کنید، اما کاربران نمی‌توانند خرید کنند یا داده‌های دقیقی از عملکرد تبلیغات خود دریافت نمی‌کنید. این یعنی هدر رفتن سرمایه تبلیغاتی شما و کاهش چشمگیر نرخ تبدیل (Conversion Rate).

خب، حالا که تاثیرات قطعی اینترنت بر فروشگاه‌های اینترنتی را فهمیدیم، بیایید ببینیم چطور می‌توانیم با آن‌ها مقابله کنیم.

چک‌لیست بقای فروشگاه اینترنتی در قطعی اینترنت

این چک‌لیست هم شامل اقدامات زیرساختی و فنی است، هم راه‌حل‌‌هایی برای ارتباط بهتر با مشتریان در زمان قطعی اینترنت پیشنهاد کرده‌ایم.

 GeoDNS را فعال‌ کنید

گفتیم که اولین و مهم‌ترین معضل فروشگاه‌‌های اینترنتی در زمان قطع شدن اینترنت بین‌الملل، عدم دسترسی کاربران و موتورهای جست‌وجو به سایت است.

خیلی‌ها پیشنهاد می‌کنند برار رفع این مشکل، سایت را به سرورهای داخل ایران منتقل کنید؛ درست است که انتقال سایت به سرورهای ایران، مشکل دسترسی کاربران داخلی به سایت را تا حدی حل می‌کند، اما مشکل بزرگ‌تر و مهم‌تر که عدم دسترسی ربات‌های گوگل است، همچنان پابرجاست.

در مقاله «آیا انتقال سایت به هاست ایران باعث حذف از نتایج گوگل می‌شود؟» مزایا و معایب این کار را دقیق‌تر توضیح داده‌ایم.

راهکار ما در لیموهاست، برای اینکه سایت‌تان هم برای ربات‌های گوگل قابل کراول و در دسترس باشد، هم کاربران داخلی و خارجی بتوانند به سایت‌تان سر بزنند، استفاده از سرویس GeoDNS است.

با تهیۀ سرویس GeoDNS لیموهاست، شما عملاً سایت‌تان را روی دو سرور (یکی داخل ایران و یکی خارج از ایران) راه‌اندازی می‌کنید و ترافیک ورودی بسته به اینکه از داخل ایران وصل می‌شود یا از خارج ایران، به‌صورت هوشمند به سرور متفاوتی هدایت می‌شود. یعنی:

• کاربران داخل ایران به هاست یا سرور داخل ایران
• ربات‌های گوگل و کاربران خارج از ایران به سرور خارج از ایران

منتقل می‌شوند.

این‌طوری حتی در شرایط محدودیت اینترنت هم دسترسی کاربران و ربات‌های گوگل به سایت‌تان پایدار است و کمترین آسیب را از نظر سئو، ترافیک و تجربه کاربری خواهید داشت.

برای تهیه این سرویس می‌توانید روی دکمه زیر کلیک کنید:

سرویس Geo DNS لیموهاست

میزبانی همزمان سایت در سرور خارجی و ایرانی

با دریافت این سرویس، هم سئوی سایت‌تان را حفظ کنید و هم همیشه در دسترس باشید.

سرویس Geo DNS

پیشنهاد می‌کنم برای اطلاعات بیشتر دربارۀ GeoDNS دو مقالۀ زیر را مطالعه کنید:

• GeoDNS چیست و چه کاربردی دارد؟ (هدایت هوشمندانه کاربران با GeoDNS)
• نقش GeoDNS در مقابله با آسیب‌های قطعی اینترنت

بکاپ‌گیری منظم داشته باشید

در زمان ملی شدن اینترنت، خیلی مهم است که از داده‌های سایت‌تان مرتباً نسخه پشتیبان تهیه کنید تا اگر به هر دلیل فایل‌هایتان از دست رفت، تنظیمات اشتباهی اعمال شد، یا بخشی از سیستم از دسترس خارج شد، سریع بتوانید سایت را به حالت قبل برگردانید.

برای بکاپ‌گیری هم به این نکات دقت کنید:

• بکاپ کامل از پایگاه داده، فایل‌ها، تصاویر محصولات و سفارش‌ها بگیرید.
• نسخه‌ پشتیبان را در یک سرور مستقل یا فضای ابری داخلی و امن ذخیره کنید (نه فقط روی هاست اصلی).
• زمان‌بندی خودکار برای بکاپ‌گیری تنظیم کنید (مثلاً روزانه یا هفتگی).
• گاهی نسخه بکاپ را آزمایش کنید تا مطمئن شوید در صورت نیاز به راحتی قابل بازیابی است.

نسخه‌ای سبک از سایت طراحی کنید

وقتی اینترنت قطع یا ناپایدار باشد، نسخه کامل سایت ممکن است درست بالا نیاید یا خیلی کند لود شود. برای این شرایط بهتر است یک لندینگ یا نسخه سبک و‌کم‌حجم از سایت‌تان طراحی کنید که حداقل کار اصلی، یعنی نمایش محصول و ثبت سفارش را انجام دهد و کاربران با اینترنت ضعیف هم بتوانند سفارش‌شان را ثبت کنند.

این نسخه بهتر است که:

• مینیمال و بدون المان‌های سنگین و غیرضروری باشد تا سریع لود شود،
• فقط محصولات پرفروش، توضیحات خلاصه و چند تصویر کم‌حجم از محصول نمایش داده شوند،
• هیچ اسکریپت یا افزونه خارجی (مثل فونت‌های گوگل، چت آنلاین، تقویم، ریکپچا و …) در این نسخه نباشد،
• فرم سفارش بسیار ساده طراحی شود،
• مسیر پرداخت یا ارتباط با پشتیبانی هم با کمترین کلیک در دسترس باشد.

کانال‌های ارتباطی جایگزین داشته باشید

در زمان ملی شدن اینترنت، بسیاری از راه‌های ارتباط با مشتری مثل اینستاگرام، تلگرام، واتساپ، جیمیل و… که در حالت نیمه‌عادی از آن استفاده می‌کردیم هم قطع می‌شود و شما می‌مانید و موجی از مشتریان سردرگم که دنبال جواب سوالاتشان هستند.

در چنین شرایطی و برای بقای فروشگاه اینترنتی‌تان، چاره‌ای جز داشتن کانال‌های ارتباطی جایگزین و متوسل شدن به برنامه‌های فشل داخلی (مثل بله، روبیکا و…) نداریم!

لینک دسترسی به این کانال‌ها را می‌توانید داخل سایت قرار دهید یا از طریق پیامک برای مشتریان ارسال کنید تا بدانند از چه طریقی می‌توانند با شما ارتباط بگیرند.

البته یکی از بهترین ابزارهای ارتباطی در این شرایط همین پیامک است. پیامک حتی در زمان اختلال شدید اینترنت هم معمولاً پایدارتر از بسیاری از سرویس‌های آنلاین عمل می‌کند و می‌توانید برای ارسال وضعیت سفارش، اطلاعیه‌های مهم، لینک پرداخت، اطلاع‌رسانی درباره دردسترس بودن سایت یا پاسخ به مشتری استفاده شود.

روش‌های پرداخت متنوع ارائه دهید

در زمان ملی شدن اینترنت، ممکن است بخشی از فرآیند خرید از کار بیفتد؛ مثلاً درگاه پرداخت باز نشود، callback سفارش انجام نشود یا حتی صفحه Checkout کامل لود نشود. اگر فروشگاه شما فقط یک روش ثبت سفارش و پرداخت داشته باشد و آن هم از کار بیفتد، عملاً فروش‌تان متوقف می‌شود.

به همین دلیل، بهتر است چند مسیر جایگزین برای سفارش‌گیری و پرداخت آماده کنید تا حتی در این شرایط هم بتوانید فروش را ادامه دهید.

مثلاً:

• داشتن چند درگاه پرداخت مختلف
• امکان کارت‌به‌کارت
• ثبت سفارش تلفنی
• فرم ساده ثبت سفارش در نسخه اضطراری سایت

در شرایط بحران، مهم‌ترین هدف این نیست که بهترین تجربه خرید آنلاین را ارائه دهید؛ مهم این است که مسیر خرید برای کاربر کاملاً قطع نشود.

نکته پایانی

در شرایطی که تکلیف اینترنت بین‌الملل در ایران همچنان نامشخص است، فروشگاه‌هایی شانس بقا دارند که از قبل برای بحران آماده شده باشند.

داشتن زیرساخت پایدار، مسیرهای جایگزین برای فروش و ارتباط با مشتری بخشی از استراتژی بقای فروشگاه‌های اینترنتی است.

امیدوارم این مقاله برایتان مفید بوده باشد.