احتمالاً این روزها اصطلاح «ایران اکسس» زیاد به گوشتان خورده است. در مقالۀ امروز می‌خواهیم این مفهوم را به زبان ساده توضیح دهیم.

از Iran Access چیست شروع می‌کنیم، سپس کاربردها و ریسک‌های آن را بررسی می‌کنیم. در آخر هر سوالی داشتید می‌توانید از ما بپرسید تا راهنمایی‌تان کنیم.

ایران اکسس چیست؟

ایران اکسس (Iran Access) به روشی از محدود کردن دسترسی به اینترنت گفته می‌شود که عموماً برای قطع دسترسی کاربران خارج از ایران به سرورها یا شبکه‌های داخل ایران استفاده می‌شود.

با اعمال تنظیمات ایران اکسس، آیپی‌ها محدود شده و دسترسی بین‌المللی به سرور مسدود می‌شود؛ اما کاربران داخلی همچنان به سرویس‌ها دسترسی دارند. این فناوری معمولاً در مدیریت شبکه‌های خصوصی یا برای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به منابع داخلی به کار می‌رود.

یک مثال می‌زنم.

فرض کنید شما خارج از ایران هستید (مثلاً اروپا) و می‌خواهید وارد سایت‌هایی مثل درگاه‌های پرداخت یا بعضی سرویس‌های دولتی شوید؛ اما با پیامی مانند «این سرویس فقط برای کاربران داخل ایران در دسترس است» روبه‌رو می‌شوید. در این حالت احتمالا سرور آن سایت ایران اکسس شده است.

ایران اکسس چگونه کار می‌کند؟

ایران اکسس در سطح شبکه با مسیریابی ترافیک (Traffic Routing) و تغییر مبدا IP پیاده‌سازی می‌شود. هدف این است که درخواست کاربر به‌جای خروج مستقیم به اینترنت جهانی، از طریق یک نقطه داخل ایران عبور کند.

حالا اگر می‌خواهید ایران اکسس را دور بزنید، با اختصاص یک IP ایرانی معتبر و پیاده‌کردن تونل امن از طریق VPN / SSH / GRE و متصل‌شدن به یک سرور داخل ایران (IP ایرانی) امکان‌پذیر است.

در این حالت، کاربر مستقیماً به سایت وصل نمی‌شود؛ او اول به یک سرور واسط داخل ایران متصل می‌شود و بعد با آی‌پی ایران، می‌تواند به سایت‌های ایرانی دسترسی داشته باشد.

کاربردهای ایران اکسس چیست؟

ایران اکسس با محدودسازی دسترسی بر اساس IP ایران، ایجاد تونل‌های رمزنگاری‌شده و امکان لاگ‌برداری متمرکز، به کاهش سطح حمله و افزایش کنترل و نظارت در امنیت سایبری کمک می‌کند؛ به‌ویژه در سناریوهایی که دسترسی به سرویس‌های داخلی باید محدود و مدیریت‌شده باشد.

البته ناگفته نماند که این در حالیست که همۀ اطلاعات شما داخل ایران باشد. در ادامه این موارد را توضیح می‌دهم.

تست و مانیتورینگ سایت‌های ایرانی (کاربرد سئویی و فنی)

گاهی سئوکارها و مدیران سایتی که خارج از ایران هستند، می‌خواهند بدانند که سایت‌شان در داخل ایران چگونه بارگذاری (Load) می‌شود؛ آیا کاربران ایرانی خطایی می‌بینند یا نه؛ سرعت سایت چطور است یا حتی ببینند تبلیغات گوگل درست نمایش داده می‌شوند یا خیر.

در این شرایط می‌توانند از روش ایران اکسس استفاده کنند.

دسترسی به APIها و سرویس‌های داخلی ایران

بعضی APIها فقط به IP ایران پاسخ می‌دهند؛ پس اگر یک برنامه‌نویس خارج از ایران روی پروژه‌ای کار می‌کند که به API پرداخت یا API پیامک نیاز دارد، بدون ایران اکسس درخواست‌های او Reject می‌شوند. اما با ایران اکسس، درخواست از IP ایران ارسال می‌شود و API بدون خطا پاسخ می‌دهد.

⭐ محتوای مرتبط: API چیست؟

کاربردهای امنیتی و کنترلی (به‌صورت محدود)

در بعضی موارد، ایران اکسس برای محدود کردن دسترسی فقط به IP ایران یا کنترل دسترسی کاربران استفاده می‌شود.

مثلاً یک شرکت فقط اجازۀ دسترسی به پنل داخلی از IP ایران می‌دهد و کارمندان خارج از ایران با ایران اکسس می‌توانند به آن وصل شوند.

بالا بردن امنیت سایبری

ایران اکسس در امنیت سایبری به‌عنوان یک لایه کمکی عمل می‌کند؛ چون با محدودکردن دسترسی فقط به IPهای ایران، سطح حمله را کاهش می‌دهد؛ با ایجاد تونل‌های ارتباطی امن، داده‌ها را در مسیر انتقال رمزنگاری می‌کند؛ IP واقعی کاربران را پنهان نگه می‌دارد و امکان لاگ‌برداری و کنترل متمرکز دسترسی‌ها را فراهم می‌کند؛ که همۀ این موارد باعث افزایش کنترل، کاهش دسترسی‌های غیرمجاز و مدیریت امن‌تر سرویس‌های داخلی می‌شود.

نکته: در صورتی که شما از اپ‌های خارجی (مانند اینستاگرام) استفاده می‌کنید یا در سایت‌های خارجی حساب کاربری دارید، در زمان ایران اکسس -اگر در ایران هستید- امنیت‌تان بیشتر به خطر میفتد. چون دسترسی شما به اپ قطع شده و هکر فرصت کافی دارد تا اطلاعات‌تان را بدزدد یا به حسابتان نفوذ کند!

تفاوت ایران اکسس با VPS و VPN چیست؟

خیلی‌ها فکر می‌کنند ایران اکسس، VPS و VPN یکی هستند؛ اما در عمل هدف، نحوۀ استفاده و کاربردشان فرق دارد.

ایران اکسس یک دسترسیِ آماده با IP ایرانی است که به کاربر اجازه می‌دهد از هر نقطه دنیا به سایت‌ها و سرویس‌های محدودشده به داخل ایران متصل شود؛ در حالی که VPS یک سرور خام است که نیاز به تنظیمات فنی دارد و به‌تنهایی کاربردی برای دسترسی مستقیم ایجاد نمی‌کند.

VPN هم یک تونل امن برای تغییر مسیر اینترنت است که معمولاً IP خارجی ارائه می‌دهد و بیشتر برای دسترسی به سرویس‌های خارج از ایران استفاده می‌شود، نه سرویس‌های داخلی.

ویژگی	ایران اکسس	VPS	VPN
IP ایران	✅ بله	❌ فقط اگر داخل ایران باشد	❌ معمولاً نه
نیاز به تنظیم فنی	❌ ندارد	✅ زیاد	❌ کم
هدف اصلی	دسترسی به سرویس‌های داخلی	سرور و پردازش	تغییر مسیر اینترنت
مناسب کاربران عادی	✅ بله	❌ نه	✅ بله
کاربرد امنیتی	متوسط	وابسته به تنظیم	وابسته به سرویس

تفاوت ایران اکسس با اینترانت ملی چیست؟

اینترانت ملی -که معمولاً با نام شبکه ملی اطلاعات شناخته می‌شود- با ایران اکسس تفاوت دارد؛ اینترانت ملی یک زیرساخت شبکه‌ای داخلی در سطح کشور است که ارتباط بین سایت‌ها، سرویس‌ها و دیتاسنترهای داخل ایران را بدون نیاز به اینترنت جهانی فراهم می‌کند، در حالی که ایران اکسس صرفاً یک روش دسترسی است که به کاربر خارج از ایران اجازه می‌دهد با IP ایرانی به اینترنت و سرویس‌های داخلی ایران متصل شود، بنابراین اینترانت ملی «شبکه داخلی کشور» است و ایران اکسس «راه ورود کاربر به سرویس‌های داخل ایران از بیرون».

آیا استفاده از ایران اکسس قانونی است؟

پاسخ کوتاه: بله.

توضیحات بیشتر: Iran Access صرفاً یک روش دسترسی به اینترنت و سرویس‌های داخلی ایران با IP ایرانی است و خود این کار محدودیت قانونی ندارد. با این حال، قانونی بودن آن وابسته به نحوه استفاده است! اگر با ایران اکسس بخواهید کارهای غیرقانونی مثل نفوذ به سیستم‌ها، دور زدن محدودیت‌های امنیتی یا فعالیت‌های مالی غیرمجاز انجام دهید، طبیعتاً مسئولیت حقوقی با شما خواهد بود.

آیا ایران اکسس کردن امنیت را تضمین می‌کند؟

پاسخ کوتاه: خیر.

برای توضیحات بیشتر، از جواد دادگر، کارشناس امنیت سایبری کمک می‌گیریم. به نقل از ایشان در ماهنامۀ پیوست گفته شده است که:

«به طور کلی نمی‌توان به ایران اکسس کردن به‌عنوان یک فعالیت برای تامین امنیت نگاه کرد. حتی باعث می‌شود جلوی یکسری ربات‌ها و کراولرهایی که مفید هستند هم گرفته شود. همچنین سبب می‌شود ایرانی‌های خارج از ایران نتوانند به بسیاری از سایت‌ها دسترسی پیدا کنند؛ ولی می‌تواند دغدغه موضوع حملات DDOS‌ از خارج ایران را حل می‌کند. البته اینکه به چه شکل انجام شود هم خیلی مهم است. این کار معمولاً باید در لایه CDN انجام شود؛ چون اگر ترافیک را برای خارج از ایران به شکل اشتباهی ببندید، یک لود روی سایت ایجاد کند.»

در کل ایران اکسس کردن شاید بتواند حملات دیداس خارجی را دفع کند؛ اما ممکن است با بلاک کردن کراولرهای مفید، سئوی سایت و نمایش سایت در ابزارهای هوش مصنوعی را کاملاً دچار مشکل کند و زیان زیادی به بار آورد.

یک مثال می‌زنم، اگر کراولر گوگل نتواند سایت‌تان را بخواند و ایندکس کند، یک نفر دیگر با یک صفحۀ مشابه و سئوشده می‌تواند در نتایج گوگل بالاتر از شما قرار بگیرد و از همین طریق کلاهبرداری یا فیشینگ انجام دهد.

⭐ محتوای مرتبط: CDN چیست؟

چگونه سایت خودمان را ایران اکسس کنیم؟

اگر می‌خواهید سایت‌تان فقط برای کاربران داخل ایران نمایش داده شود، باید سایت را طوری تنظیم کنید که فقط به IPهای داخل ایران اجازه دسترسی بدهد و درخواست‌های خارج از ایران را مسدود یا محدود کند. چطور؟

این کار معمولاً از طریق فایروال سرور، تنظیمات وب‌سرور (مثل Nginx یا Apache) یا سرویس‌های امنیتی مانند CDN و WAF انجام می‌شود؛ در این روش، موقعیت جغرافیایی کاربران از روی IP بررسی می‌شود و فقط IPهایی که در دیتابیس‌های GeoIP به‌عنوان ایران ثبت شده‌اند اجازۀ اتصال خواهند داشت.

در مقالۀ دیگری مراحل فنی این کار را به‌صورت کامل و قدم‌به‌قدم توضیح خواهیم داد.

⭐ محتوای مرتبط: فایروال چیست؟

جمع‌بندی

فهمیدیم که منظور از ایران اکسس دقیقاً چیست و با چه اهدافی انجام می‌شود. اگر می‌خواهید سایتتان را ایران اکسس کنید، یادتان باشد که سئوی آن با مشکل مواجه شده و ممکن است با سوءاستفاده از همین مورد، کلاهبرداری‌هایی انجام شود.

اگر سوالی داشتید در خدمتیم.